نظریه مارپیچ سکوت:
نظریه حرکت مارپیچی سکوت برای رسانه های همگانی در تاثیرگذاری بیش از سایر نظریه ها قدرت قائل است . الیزابت نوئل نیومن معتقد است که رسانه های همگانی تاثیر فوق العاده ای روی افکر عمومی دارد . نوئل نیومن این بحث را مطرح می کند که چنانچه سه مشخصه بارز ارتباط توده یعنی «انباشت»،«حضور همه جانبه»،«هماهنگی» با یکدیگر ترکیب شوند ، قدرت زیادی را تولید می کند که قادر است بر افکار عمومی اثر بگذارد . منظور از عامل هماهنگی ارائه یک تصویر منسجم از یک واقعه یا موضوعی است که درباره جزئیات و جنبه های مختلف آن بین روزنامه های مختلف ،مجلات، شبکه های تلویزیونی و سایر رسانه ها اتفاق نظر وجود داشته باشد . تاثیری که عامل هماهنگی به جای می گذارد این است که بر انتخاب فردی در رویاروئی با واقعه مورد نظر ، چیره می شود.زمانی که همگان درباره یک واقعه به طور مشابه نظر بدهند،انتخاب دیگری وجود نخواهد داشت . در نتیجه این تصور حاصل می شود که اکثر مردم به واقعه یا موضوع مورد نظر همانگونه می اندیشد که رسانه ها مطرح ساخته اند .
عامل دیگری که در اینجا وارد صحنه می شود حرکت مارپیچی سکوت است . مردم غالباً درباره یک موضوع داغ و مورد بحث همگان علاقمندند بدانند که نظر دیگران درباره آن واقعه چیست و توزیع اجتماعی این نظریات چگونه است و درباره آن واقعه چه حدسهایی زده می شود. ابتدا و قبل از هر چیز مردم علاقمندند بدانند که نظر آنها جزو نظر اکثریت مردم است یا نه . سپس سعی می کنند دریابند که تا چه اندازه افکار عمومی در جهت نظر آنها در حال تغیر است . اگر احساس کنند که جزو اقلیت هستند ، نظر خود را افشا نمی کنند و درباره آن سکوت اختیار می کنند . هراندازه مردم بیشتر سکوت کنند و احساس نمایند که دیدگاه مشخصی هنوز مطرح نشده ، همچنان به سکوت خود ادامه می دهند .
از نظر نوئل نیومن رسانه های همگانی در این میان نقش مهمی را بازی می کنند ، زیرا منبعی به شمار میروند که مردم برای آگاهی از چگونگی توزیع افکار عمومی به آنها مراجعه می کنند . از نظر نیومن ، رسانه ها بر حرکت مارپیچی سکوت ، از سه طریق اثر می گذارند :
1 – رسانه ها با اعلام این موضوع که چه بخشی از نظریات افکار عمومی غالب است ،حد سیاست مردم را شکل می دهند .
2-رسانه ها این گمان رادرمردم تقویت میکنند که کدام بخش ازافکارعمومی درباره واقعه مورد نظردرحال گسترش است .
3- رسانه ها این گمان را شکل می دهند که شخص می تواند نظر کدام بخش از افکار عمومی را منتشر کند بدون اینکه منزوی گردد .
نوئل نیومن معتقد است که تمایل مردم برای صحبت کردن درباره واقعه ای که درباره اش تعبیرات گوناگونی بیان میشود به مقدار زیادی تحت تاثیر تصور و ذهنیتی قرار دارد که به باورشخص،همان افکار عمومی غالب است . چنانچه شخص تصور کند که تعبیر او با برداشت افکار عمومی در تعارض است ،سکوت اختیار خواهد کرد . انگیزه شخص برای سکوت ممکن است نتیجه ترسی باشد که او از منزوی شدن خود دارد .
باید یادآوری کرد که در تحقیق نیومن عوامل دموگرافیک (مانند جنس،سن،سواد و درآمد )،میزان آگاهی ،میزان توجه به اطلاعات سیاسی در برنامه های خبری رسانه ها و میزان اطمینان شخص از موضع خویش مورد برسی قرار نگرفته است . نظر شخص به تنهایی درباره یک موضوع و یا استفاده او از اخبار رسانه ها نمی تواند عامل تعیین کننده باشد . و آنگونه که نوئل نیومن ادعا می کند ، مردم در مقابل افکار عمومی چندان هم خود را ناتوان احساس نمی کنند بلکه شرایطی وجود دارد که شخص می تواند با حرکت مارپیچی سکوت مبارزه کند .
برگرفته از کتاب نظریات ومفاهیم ارتباط جمعی
تالیف :دکتر هرمز مهرداد